Bakıda ölmək neçəyə başa gəlir?

El arasında belə bir məsəl var. Bu dünyada insana beş metr kəfən və bir qarış da torpaq qalır.

Bunu deyən əcdadlarımızın ağlına da gəlməzdi ki, indiki zəmanədə ölmək də “pullu” olacaq, mərhum isə özü ilə o biri dünyaya həm də qəbir üçün ayrılmış sahə şəklində “daşınmaz əmlak aparacaq”.  Bu gün ölmək böyük xərclər tələb edir: yas mərasimi, o cümlədən üçü, yeddisi, qırxı, cümə axşamları, qəbir üçün ayrılan yer və s.

Yas mərasimini təmtəraqlı şəkildə keçirib-keçirməmə hər bir insanın şəxsi işidir və son vaxtlar dövlət tərəfindən tənzimlənir (son bir neçə ildə aparılan işlər hesabına təmtəraqlı yas mərasimlərinə münasibət dəyişib). Habelə qəbir üçün ayrılan yerlərə gəlincə, bu planda son illər ərzində dəyişən yalnız qiymətlər olub.

Azərbaycan qanunvericiliyinə görə, hər bir vətəndaş həyatda olduğu vaxt etiqad etdiyi dinin tələbləri əsasında dəfn olunmalıdır. Məsələn, Bakıda xüsusi olaraq bu məqsədlə Əhaliyə Vətəndaş xidməti Tresti yaradılıb.

Adıçəkilən trestin tabeliyində paytaxtın müxtəlif yerlərində yerləşən 25 qəbiristanlıq yer alır.  Vətəndaşın ölümündən sonra onun yaxınları müəyyən sənədləri təqdim etdikdən sonra “Sosial ödənişlər haqda” Qanuna əsasən, dövlətdən 160 manat vəsait alır.

Dövlətin fikrincə, bu vəsait mərhumun dəfn edilməsinə kifayət edir, belə ki, trestin nümayəndələrinin sözlərinə əsasən, müsəlman üçün bir qəbrin rəsmi qiyməti 63, qeyri-müsəlman üçün 79 manat təşkil edir.

Belə çıxır ki, qəbir işini həll etdikdən sonra ailənin əlində 100 manata yaxın pul qalır. Onunla mərasimdə iştirak edən qonaqların qarşısına qoymaq üçün çay, xurma, su almaq olar.

Ancaq bütün bunlar yalnız kağız üzərindədir.

Reallıqda isə Bakı qəbiristanlıqlarında tam fərqli “mənzərə” mövcuddur:

1. Yasamal –  qəbir üçün yer – 7000-9000 manat

2. Xırdalan – 800-1500 manat (dörd qəbir yeri “paketi” isə 2500-ə başa gəlir)

3. Masazır – 500 manat

4. Biləcəri – 500 manat ( hazır, qazılmış qəbirlə birlikdə 800 manat)

5. Badamdar – 500 manat

6. Ramana – 250 manat

Rəsmi rəqəmlərlə real qiymətlər arasında fərq 4-8 dəfə çoxdur. Yasamal qəbiristanlığında isə kağız üzərində göstərilən rəqəmlərdən  nə az, nə çox, 11 dəfə yüksəkdir.

Bunun səbəbi nədir və bu yolla toplanan pul vəsaitləri hara xərclənir? Çünki məbləğ elə də kiçik deyil. Təkcə 2016-cı ildə Bakıda 13 minə yaxın insan vəfat edib (son üç il üzrə statistika hələlik yenilənməyib).  Real qiyməti götürsək, tutaq ki, bir qəbirin orta qiyməti 500 manatdır, deməli, bu, illik 6 milyon 500 min manata yaxın vəsait edir.

Bəs toplanmış vəsaitlər hara gedir? Bu qanunidirmi? Dövlət vahid rəqəm (63 manat) təsbit etdiyi halda, nə üçün qəbiristanlıqdan qəbiristanlığa qiymət dəyişir?

Bu qanunidirmi?

Xeyr, bu qanuna ziddir. Məsələn, İstanbulda qəbir yerinin qiymətlərini bələdiyyələr müəyyən edir. Türkiyənin ən iri şəhərində qəbiristanlıqlar dörd kateqoriyaya ayrılır.

Birinci kateqoriyaya şəhərin mərkəzində yerləşən Zincirlikuyu qəbiristanlığı daxildir. Orada qəbir yeri (2018-ci il göstəricisinə görə) 1900 manata başa gəlir. Alınmış qəbirin yanındakı boş yer isə artıq fərqli qiymətə - 4000 manata təklif olunur. İnsan ölməzdən əvvəl özünə qəbir yeri sifariş verirsə, bu, ona 8000 manata başa gəlir.

İkinci kateqoriyaya – Eyüp qəbiristanlığı aiddir. Orada qəbir yerinin qiyməti 353 manat, yaxınlıqdakı boş yerin qiyməti isə 1600 manat təşkil edir. Öncədən özlərinə qəbir sifariş verənlər 3200 manatından keçməli olur.

Üçüncü kateqoriyaya aid olan qəbiristanlıqlarda qiymətlər müvafiq olaraq, 32, 642 və 1300 manat təşkil edir.

Ən ucuz başa gələn qəbir yerləri dördüncü kateqoriyaya aid olan qəbiristanlıqlarda təklif olunur.  Qiymətlər müvafiq olaraq 32, 321 və 642 arasında dəyişir.

Rəqəmlərə nəzər salsaq, görərik ki, 15 milyonluq əhalisi olan İstanbulun ən bahalı qəbiristanlığında belə qəbir yeri Bakıdakından dörd dəfə ucuzdur.

Qeyd etdiyimiz kimi, İstanbulda qəbir yerlərinin qiymətini hər rayonun öz bələdiyyəsi müəyyən edir. Qiymətləri müəyyən edən vaxt yerin çox və ya az olması, tələb və digər faktorlar nəzərə alınır. Bütün proses qanun çərçivəsində aparılır, hər hansı ixtilaf və ya ziddiyyətlər ortaya çıxmır.

Azərbaycanda isə qəbiristanlıqların kateqoriyalara uyğun təsnifatı deyilən bir anlam yoxdur. Deputatlar tez-tez bu məsələni müzakirə etsələr də, yaxın gələcəkdə konkret qərarın qəbul olunacağı gözlənilmir.

Yığılan vəsaitlər hara gedir?

Heç bir informasiya yoxdur. Mərhumu dəfn etmək istəyən qohum qəbiristanlığa gəlir, ona təklif olunan yeri göstərirlər, sonra qiymət “oxuyurlar” və hər şey bununla bitir. Qəbirin baxımlı saxlanılması isə bundan sonra qohumların qəbiristanlığa tez-tez gəlib-gəlməməsindən asılı olacaq.

Heç bir qeydiyyat olmur, qəbirlərin yaxın çevrəsində təmizlik işləri, qəbir daşlarının təmizlənməsi və s. aparılmır. Uzun sözün qısası, qəbiristanlığın təmizliyi vətəndaşların ölülərə olan hörmətinin “ümidinə” qalır.

Dövlət Trestin simasında qəbir yerinin qiymətinin 63 manat təşkil etdiyini bildirir, real qiymətlər isə öncə də qeyd etdiyimiz kimi, bu rəqəmləri 4-8 dəfə, hətta bəzi yerlərdə 11 dəfə üstələyir.

İnsanlar ölməyə davam edir, qohumlar ölüləri dəfn etməyə davam edir, pullar da bəzi işbazların və buna göz yuman məmurların ciblərinə axmağa davam edir. Heç də kiçik rəqəm deyil, ilə 5-6 milyon manat.

Problemi necə həll etmək olar?

Azərbaycanda həm ölülər, həm də dirilər qanun qarşısında bərabərdir. Ucuz “üst-baş”, bahalı brend geyimlərin dəfələrlə ucuz surətləri ilə hər hansı şəxs öz yoxsulluq səviyyəsini gizlədə və başqalarında seçilməyə bilirsə, “ölülər aləmi” üçün bu, heç də keçərli deyil.

Deyək ki, Yasamalda yaşayan üç nəfərdən ibarət ailə (Allah eləməmiş) ağır yolda qəzasına düşüb. İndi belə çıxır, ailənin yaxınları onların dəfninə görə 24 min manat ödəməlidir.

Təsəvvürünüzə gətirin, Yasamal qəbiristanlığında 4 kvadrat metrə görə 7 min manat ödəmək lazımdır. Qobu qəsəbəsində həmin qiymətə 4000 kvadrat metrlik torpaq sahəsi almaq olar.

Burdan belə bir nəticə çıxarmaq olar ki, Bakıda kvadrat metrə görə ən bahalı yer elit yaşayış binaları yox, mərkəzdə yerləşən qəbiristanlıqlardır.

Hər il Azərbaycan parlamentində qəbir yerlərinin, qəbir daşlarının standartlaşdırılması ilə bağlı məsələ qaldırılır. Hərçənd bütün bunlar yalnız müzakirə səviyyəsində qalır. Ancaq ciddi yanaşılsa, burada hər hansı şeyi ixtira etməyə ehtiyac yoxdur.

İstanbul nümunəsi əsasında qəbiristanlıqların təsnifatını aparıb, bunu rəsmi şəkildə elan etmək, məsələni qanuniləşdirmək olar. Çünki ölülərdən pul çıxarmaq, bunun üzərində biznes qurmaq heç kimə başucalığı gətirəsi deyil. O cümlədən, buna göz yuman dövlətə.

Oxu.Az



Yerləşdirilib:12 Mart, 2019  16:11, ]]>Çap]]>
 
Bu bölmədə:

Adınız |
Mətn
Captcha
|
Captcha
SONXƏBƏRLƏR
23 Oktyabr, 2019

"Allah-taala sadəlövhlərin ruzisini bol etdi ki..."

23 Oktyabr, 2019

Ramiz Mehdiyev vəzifəsindən azad edilib

23 Oktyabr, 2019
“Milli dəyərlərimizə qəsd edənlərin dövlətimiz tərəfindən durdurulması zəruridir...”
23 Oktyabr, 2019

Ən varlı insanlar bu ölkədə yaşayır

23 Oktyabr, 2019

Cənabətli şəxsin təri təmizdir ya murdardır? İslam suallarda

23 Oktyabr, 2019

Ərdoğan: "Suriya üzrə verilən vədlər tam yerinə yetirilməyib"

23 Oktyabr, 2019

Pentaqon rəhbəri: "Biz Türkiyə ilə döyüşə hazırlaşmırıq"

22 Oktyabr, 2019

Türkiyə Suriyadakı itkilərini açıqlayıb

22 Oktyabr, 2019
İŞİD İraqda neft yatağına hücum edib
22 Oktyabr, 2019
Suriya prezidenti İdlibdə döyüş cəbhəsinə baş çəkib
22 Oktyabr, 2019

Ərbəin başa çatdı, İraq yenidən qarışa bilər Nəzər nöqtəsi

22 Oktyabr, 2019

Əfqanıstanda "Taliban" yaraqlıları ilə toqquşmalarda 15 polis ölüb

22 Oktyabr, 2019

Bəzi şəxslər namazın təşəhhüd hissəsində salavat söyləməyi inkar edirlər. Bu fikir doğrudurmu? İslam suallarda

22 Oktyabr, 2019
Kürdlər Amerika hərbçilərini pomidor və kartofla “yola saldılar”
22 Oktyabr, 2019
Tramp İranı görünməmiş zərbə ilə hədələyib
21 Oktyabr, 2019

Honkonq hökuməti müsəlmanlardan üzr istəyib

21 Oktyabr, 2019

Türkiyə prezidenti: "Terrorçularla bir masaya oturmayacağıq"

21 Oktyabr, 2019

Bu il Azərbaycanda 34 dini icma dövlət qeydiyyatına alınıb

21 Oktyabr, 2019
İordan çayının qərb sahilində bir fələstinli öldürüldü
21 Oktyabr, 2019

Həkimin yuyulmasını qadağan etdiyi bədənin spirt toxunan hissəsini namaz qılmaq üçün necə pak etmək lazımdır? İslam suallarda

21 Oktyabr, 2019

ABŞ Əfqanıstandan 5 min əsgərini çıxarır

21 Oktyabr, 2019

ABŞ-da hərbi təlim zamanı üç hərbçi ölüb

19 Oktyabr, 2019

Ərbəin ziyarətinə gedən xarici zəvvarların sayı açıqlanıb

19 Oktyabr, 2019

FETÖ-nün axtarışda olan “Meksika imamı” saxlanılıb

19 Oktyabr, 2019

Ərdoğan: Terrorçular bölgəni tərk etməyə başlayıb

19 Oktyabr, 2019

Hansı məkanlarda namaz qılmaq məsləhət deyil? İslam suallarda

19 Oktyabr, 2019

Kataloniyada "qaynayır": 128 nəfər saxlanılıb, 207 polis xəsarət alıb

19 Oktyabr, 2019

Bu gün, oktyabrın 19-u, Ərbəindir - Aşuranın 40-cı günü

XƏBƏRARXİVİ
«Okt.2019
Be.Ça.Çə.Ca.Cü.Şə.Ba.
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
28293031   
© 2019 Saytın materiallarından istifadə edərkən xahiş edirik www.ISLAM.az saytına istinad edəsiniz.
Copyright 2002-2016, Dini Araşdırmalar Mərkəzi, Bütün hüquqlar qorunur www.islam.az
Arzu və istəkləriniz üçün admin@islam.az
  SpyLOG Saytı düzəldib: 313wb.com