İstixarə ağlın yetmədiyi halda iki yoldan birini insana nişan verir - ekspert

Bəzən müsəlmanlar hər hansı müəmmalı vəziyyətə aydınlıq gətirmək üçün istixarə edirlər və ya bunu etməyi kimdənsə xahiş edirlər. Bəs istixarəni necə səciyyələndirmək olar? Müqəddəslərimiz bu barədə nə buyururlar? Məsələyə aydınlıq gətirmək üçün Fəlsəfə üzrə elmlər doktoru, dosent, AMEA Elm Tarixi İnstitutunun baş elmi işçisi Ələddin Məlikova müraciət etdik.

- İslam dininə əsasən, ilkin formada bütün qərarları insan öz ağıl və zəkası ilə irəli sürməlidir. Amma əgər insan öz ağıl-zəkası ilə düzgün qərar verə bilmirsə və çaşqınlıq yaşayırsa, bu halda ağıl insana başqalarının təcrübələrindən istifadə edərək məsələnin daha şəffaflaşdırılmasına dair göstəriş verir. Əgər bununla da nəticə əldə olmazsa, “sağlam ağıl” yenidən tədbirli və təcrübəli alimlərdən məsləhət almağı məsləhət görür. Bütün bunlardan sonra əgər yenə hansısa qərara vara bilmirsə, bu təqdirdə ən mehriban varlıq olan Allah-Taaladan məsləhət almaq tövsiyə olunur. Belə məsləhət alma növünə İslam mədəniyyətində “istixarə” deyilir. İstixarə lüğətdə “xeyir istəmək” və “xeyir tələb” etmək mənasındadır.

Burada bir neçə məsələni dəqiqləşdirmək lazımdır.

1. İslam dinində bütün qərar və əmirlərin başında insanın öz ağıl və zəkası durur. Yəni İslam dini hər bir qərarı insanın öz öhdəsinə qoyur. İslam dininə əsasən “ağıl” Allah- Taalanın insana bəxş etdiyi ən böyük dəyərli nemətdir. İnsan öz ağlının çırağı ilə bütün qaranlıq yolları keçərək səadətə yetişə, bu minvalla həyatının bütün çətinliklərini asanlıqla həll edə bilər. Qurani-Kərimdə də Allah-Taala insanlara bütün işlərini ağıl, zəka və tədbirlə yerinə yetirməyi dəfələrlə əmr etmişdir. Həmçinin öz işlərini ağıl və məntiqdən uzaq yerinə yetirən şəxsləri yaranmışların  ən pisi adlandırmışdır (Ənfal surəsi, ayə 22)

İmam Əlinin (ə) hədisinə əsasən, Peyğəmbərlərin gəlmələrinin əsas səbəblərindən biri də, insanların ağıllarının çiçəklənməsi və inkişafıdır (Nəhcül- bəlağə, xütbə 1).

Hətta müqəddəs şəri hökümlərin çıxarılmasında da əqlin amillərdən biri olması bəllidir.

2.Həmçinin İslam dinində konkret olaraq bir qərara gəlməkdə ağıla kömək edən amillərdən biri də “məsləhət”dir. Yəni başqalarının həyat təcrübəsindən istifadə etməklə məsələyə şəffaflıq gətirmək insan ağlının vasitəsi ilə həll edə bilməyəcəyi məsələləri bəzən məsləhətin vasitəsi ilə çox asan şəkildə həll edə bilir. Yəni dəqiq ifadə etsək, “məsləhət” ağlın hər bir mövzuda olan naqisliyini kamilləşdirir.

3. Amma bəzən də görürük ki, insan uzun-uzadı təfəkkürdən və məsləhətdən sonra yenə də tərəddüddədir. Nəzərdə tutduğu məsələnin həlli daim onu narahat edir. Belə bir anda zəka və şəriət insanı ayrı bir qapıdan məsləhət almaq üçün istiqamətləndirir. O qapı elə bir qapıdır ki, onun sahibi bütün insanların pis və yaxşı əməllərindən agah olduğu halda, yenə də onların yaxşılığını istəyir. İslam dinində bu terminin adı “istixarə”dir. İstixarə sözünün mənası “birini seçmək” və “gözəllik axtarmaqdır”.  Əlbəttə, bunu da qeyd etmək yerinə düşər ki, "istixarə" sözünün lüğətdə əsas iki mənası vardır. Biz əvvəldə qeyd etdiyimiz məna (xeyir tələb etmək) İslam dininə və hədislərə aid edilir. Hədislərə istinad edərək deyə bilərik ki, ən doğru zərərsiz məsləhət də elə budur. Bundan əlavə, belə istixarə etmək dua ünsürlü olduğu üçün ibadətdən hesab olunur. Çünki belə bir anda bütün şəkk-şübhələr aradan gedər və qarşı tərəfin ürəyi sərinlik tapar. İmam Sadiq (ə) bu barədə buyurub: “Allah- Taala deyir: “Mənim bəndələrimin çatışmayan cəhəti və bədbəxtçiliyi bundadır ki, işi görməzdən əvvəl istixarə etmirlər (yaxud etdirmirlər)” (Vəsailüş- şiə, cild 8, səh 79)

İstixarənin ikinci mənası isə “xeyir tələb etmək” və “şəkk şübhəni aradan aparmaq”dır. Müqəddəs İslam dinində istixarənin ikinci mənası barəsində üç nəzər irəli sürülmüşdür:

1) Bəzi baxışlarda hətta ən kiçik ağılla həll oluna bilən məsələni belə, istixarə yolu ilə həll edir və Allaha pənah aparırlar.

2) Bəziləri isə, tam əksinə, bütün işləri ağlın və təfəkkürün öhdəsinə qoyur və istixarəni inkar edirlər.

3) Üçüncü sırada özünə yer tutmuş insanlar isə zəkanın və məsləhətin məqamını qorumaq şərti ilə, istixarədən elə bacarıqla istifadə edir ki, ağıl və məsləhətdən yararlanır və faydalanır. İslam dininin ən çox bəyəndiyi və təsdiq etdiyi istixarə növü də məhz elə budur. Çünki qeyd etdiyimiz kimi, istixarə ağlın və məsləhətin yetmədiyi halda iki yoldan birini insana nişan verir.

İstixarə halal və haramı, vacib və qeyri vacibi, müsbət və mənfini... bir- birindən ayırmaq üçün deyildir. Əksinə, iki yoldan birindən Allah- Taaladan xeyir diləməkdir. Amma gələcəkdə nə baş verəcək və ya gələcəkdə bu işi edim ya etməyim,  - bu kimi işlər artıq baxıcılığa bənzər əməllərdir və istixarə bu kimi işlərdən xaricdir. Həmçinin necə istixarə etmək barəsində də İmamlardan (ə) bir sıra göstərişlər bizə gəlib çatmışdır (Biharul- ənvar, cild 91, səh 222).



Yerləşdirilib:12 Fevral, 2019  14:47, ]]>Çap]]>
 
Bu bölmədə:

Adınız |
Mətn
Captcha
|
Captcha
SONXƏBƏRLƏR
17 İyul, 2019

İŞİD-ə pul köçürən azərbaycanlı həbs edildi

17 İyul, 2019

Bu gecə Ay tutuldu AMEA-nın proqnozu səhv çıxdı

16 İyul, 2019

Türkiyə gəmisinə hücum: dənizçilər qaçırıldı

16 İyul, 2019

Azərbaycanda yas mərasimləri qəbiristanlıqların yanında keçiriləcək

16 İyul, 2019

İmam Sadiq (ə) məşhər haqqında

16 İyul, 2019
Ay tutulacaq, amma...
16 İyul, 2019

Türkiyə Suriyanın şimalında kürdlərə qarşı əməliyyat hazırlayır İddia

16 İyul, 2019
Yəmənlilər Səudiyyə Ərəbistanın strateji hərbi qərargahını hədəfə alıblar
16 İyul, 2019

Bir şəxsin səhv hərəkətini hansı hallarda və şəraitlərdə ona başa salmaq lazımdır? İslam suallarda

16 İyul, 2019
Zərif: Tramp İranla müharibə etmək istəmir
16 İyul, 2019
Bağdadda terror, iki nəfər ölüb
15 İyul, 2019
Rusiyada İŞİD-çilərin terrorunun qarşısı son anda alındı
15 İyul, 2019

Əfqanıstanda kənd bombalanıb, 35-dən çox dinc sakin ölüb

15 İyul, 2019
İsraildə hərbi müəssisədə partlayış baş verib
15 İyul, 2019

S-400-lər Türkiyə iqtisadiyyatına baha başa gələcək

15 İyul, 2019

FETÖ-nün Azərbaycandakı bütün dayaqları sarsıdılıb - RƏSMİ

15 İyul, 2019

Azərbaycandakı dini vəziyyət Vaşinqtonda müzakirə olunacaq

15 İyul, 2019

Kişi cinsi əlaqədən az sonra qüsl alsa, daha sonra ondan maye gəlsə, qüslü pozularmı? İslam suallarda

15 İyul, 2019
PKK ilə atışma - Türkiyə üç şəhid verdi
15 İyul, 2019

Türkiyə ordusu 68 terrorçunu məhv edib

13 İyul, 2019
Küveyt İxvanəl-Müslimin hərəkatının üzvlərini həbs edib
13 İyul, 2019
Türkiyə İraqın şimalında yeni anti-terror əməliyyatına başlayıb
13 İyul, 2019

Bu gecə imam Rzanın (ə) mövludunun ildönümüdür

13 İyul, 2019
Senatorlar Türkiyəyə qarşı sanksiyalar tələb edir
13 İyul, 2019

Kəbin kəsilən zaman qız və oğlan mütləq özləri də iştirak etməlidirlər? İslam suallarda

13 İyul, 2019

Somalidə otelə hücum edilib, ölənlər var

13 İyul, 2019
Trampın İranla müharibəyə başlamaq hüququ məhdudlaşdırılıb
12 İyul, 2019
Almanların 13 faizi İslam dininə ədavət bəsləyir
XƏBƏRARXİVİ
«İyl.2019
Be.Ça.Çə.Ca.Cü.Şə.Ba.
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031    
© 2019 Saytın materiallarından istifadə edərkən xahiş edirik www.ISLAM.az saytına istinad edəsiniz.
Copyright 2002-2016, Dini Araşdırmalar Mərkəzi, Bütün hüquqlar qorunur www.islam.az
Arzu və istəkləriniz üçün admin@islam.az
  SpyLOG Saytı düzəldib: 313wb.com