İŞİD-in kökü niyə kəsilmir?

Suriya ordusu ölkənin cənubunda İordaniya və İsrail sərhədində sonuncu məntəqəni, İŞİD-in nəzarətində olan Tasil rayonunu da azad edib. Hazırda hökumət qüvvələri cənub sərhədlərinə tamamilə nəzarət edir. İndi əməliyyatlar qismən Dəra bölgəsinə yaxın Suveyda rayonundakı İŞİD mövqelərinə qarşı aparılır. Hansı ki, ötən həftə məhz Suveyda əyalətində İŞİD qəflətən kəndlərə hücum edərək genişmiqyaslı terror aktı törətmişdi.

Qeyd edək ki, iyulun 25-də İŞİD-in Suveyda rayonunda törətdiyi terror aktları nəticəsində 246 nəfər ölüb. Terror təşkilatı 20 qadın və 16 azyaşlını girov götürüb. Ötən gün isə Dəməşqin şimalında Dumeyr hərbi bazası yaxınlığında hökumət qüvvələrinə hücum təşkil edən İŞİD silahlıları ərazinin təhlükəsizliyinə cavabdeh olan general-mayor Nədim Əsəd və 10-dan artıq hərbçini öldürüb.

İŞİD-in bu şəkildə qəfil peyda olması yeni hadisə deyil, necə deyərlər, heç kimdə təəccüb doğurmur. İŞİD yarandığı gündən bu cür qəfil hücumları ilə “məşhurlaşıb”. Hiss olunur ki, Suriyada son zamanlar hökumətin ciddi basqıları ilə üzləşən qruplaşma bir növ qisas aksiyaları təşkil edib. Bu ilin əvvəlində İraqın Anbar vilayətində, daha sonra Kərkükdə qisas aktları törədildi. Bunun da əsas səbəbi həm öz tərəfdarlarını ruhlandırmaq, hələ tamam sıradan çıxmadığını göstərmək, həm də düşmənlərini sarsıtmaq, insanlarda qorxu hissi yaratmaqdır.

Ancaq bu hücumların doğurduğu əsas sual ondan ibarətdir ki, dünyanın az qala bütün ölkələrinin səfərbər olduğu, böyük hərbi koalisiyaların qurulduğu İŞİD-i sıradan çıxarmaq mümkün olmur. Hətta böyük şəhərləri itirən, dalbadal məğlub olan qruplaşma yenidən meydana çıxa bilir.

Bu meydanaçıxmalar isə İŞİD tarixində çoxdur. 2004-cü ildə İraqın ABŞ ordusu tərəfindən işğalına qarşı mübarizə məqsədilə “əl-Qaidə”nin İraq qolu olaraq yaranıb, ikinci dəfə isə Suriyada 2011-ci ildə peyda olub və bu dəfə B.Əsəd ordusuna qarşı savaşıb. Ancaq az sonra qruplaşma tutduğu ərazilərdə dövlət yaratdığını bəyan edib və ardınca İraq və Suriyada böyük əraziləri, Mosul, Raqqa kimi böyük şəhərləri işğal ediblər.

2017-ci ildə Mosul şəhəri İŞİD-dən geri alınıb və noyabrda qruplaşmanın ləğv edildiyi elan olunub. Ancaq bundan sonra məlum olub ki, İŞİD artıq “yer altına” çəkilib və terror hücumları və sui-qəsdlər həyata keçirir. Qruplaşmanın daha əvvəl İraqda məğlub olduqdan sonra İŞİD-in digər “filialları” olan Liviyada Benqazi şəhəri yaxınlığı, Misirdə Sina yarımadası, Yəməndə, Əfqanıstanda və Nigeriya kimi ölkələrə “daşınacağı” proqnozlaşdırılsa da, qruplaşma hələ də İraqda varlığını qoruyub saxlayır. Çox güman ki, İŞİD və onu idarə edənlər yenidən üzə çıxmaq üçün növbəti xaos dövrünü gözləyir. Buna qədər isə vaxtaşırı olaraq “varlıqlarını” qanlı formada İraqa və bütün dünyaya xatırladırlar.

İŞİD və bənzər silahlı qrupların ortaya çıxması və hər dəfə ağır zərbə aldıqdan sonra toparlanıb ortaya çıxması, güc qazanması ilk növbədə ölkələrdəki siyasi şərtlərlə izah olunmalıdır. Çünki birincisi, inqilab başlayan ölkələrdə uzun illər davam edən avtoritar rejimlər siyasi institutları məhv etdiyi üçün (yalnız Tunis və Misirdə qismən də olsa siyasi partiyalar və QHT-lər qalırdı) başlayan inqilabi proseslərin fonunda yaranmış təşkilatlanma boşluğunda radikal islamçılar ortaya çıxdılar.

Həm Liviyada, həm də Suriyada hakimiyyətə qarşı silahlı müxalifətə xarici ölkələr də dəstək verdi və nəticədə daha fəal və bu hadisələrə “müqəddəs cihad” kimi yanaşan islamçı qrupların sayı və gücü sürətlə artdı. Çünki həmin vaxt Qərb dövlətləri də diktatorların devrilməsi üçün silahlı müxalifətə - dinə yanaşmasından asılı olmayaraq - dəstək verdi. Qərb yalnız iş-işdən keçəndən sonra radikal islamçı qrupların fərqində oldu, onda isə artıq gec idi.

Məsələ ondadır ki, radikal islam amili müsəlman ölkələri üçün həmişə aktual problem olub. Çünki sosial ədalətsizliyin, yoxsulluğun, avtoritarizmin mövcud olduğu yerdə istər-istəməz alternativ güc özünü fəda etməyə hazır olan siyasi İslam olub. Siyasi iştirakdan, özünü təsdiqləmək imkanından, normal şərtlərdə həyatını yaşamaqdan məhrum qalan müsəlmanların (xüsusən də gənclər) üz tutacağı ünvan radikal qruplardır. Bu “təcrübəni” ötən əsrin 60-70-ci illərində Əfqanıstanda başlayan müharibədə ortaya çıxan “əl-Qaidə” nümunəsi təsdiqləyib.

Hər nə qədər maddi maraq, macəraçılıq elementləri olsa da, nəticə etibarı ilə bu tip təşkilatların mayasını barışmaz, radikal mübarizə ideyaları təşkil edir. Bu ideyalar isə avtoritar ölkələrdə daha yaxşı cücərir.

Kənan Rövşənoğlu

musavat.com



Yerləşdirilib:3 Avqust, 2018  13:15, ]]>Çap]]>
 
Bu bölmədə:

Adınız |
Mətn
Captcha
|
Captcha
SONXƏBƏRLƏR
11 Dekabr, 2018

Camal Kaşıkçı “İlin adamı” seçildi

11 Dekabr, 2018

Gəlin gəlir... Qızdı ya...? Bizim replika

11 Dekabr, 2018

Yarım milyon dollar oğurlayan rahibələr pulu qumara xərcləyiblər

11 Dekabr, 2018
Qəzzada 11 fələstinli fəal yaralanıb
11 Dekabr, 2018
Əfqanıstan dünyada qadınlar üçün ən pis yerdir
11 Dekabr, 2018

Fransada keçirilən aksiyalarda 4000-dən çox etirazçı saxlanılıb

11 Dekabr, 2018

Parisdə müsəlmanların 14-cü beynəlxalq forumu keçirilib

11 Dekabr, 2018

Peyğəmbərin (s) pişikləri həddən artıq sevməsi həqiqətə uyğundurmu? İslam suallarda

11 Dekabr, 2018

BMT: Yəmən əhalisinin 70 faizi aclıq çəkir

11 Dekabr, 2018
Fransa prezidenti ölkədə fövqəladə vəziyyət elan edib
10 Dekabr, 2018

Ərdoğan: “İnsan hüquqlarından danışanlar Fransadakı hadisələrə lal oldular”

10 Dekabr, 2018

Əfqanıstanda Taliban silahlılarının hücumu nəticəsində onlarla polis həlak olub

10 Dekabr, 2018
İraqlılar İŞİD üzərində qələbənin birinci ildönümünü qeyd edirlər
10 Dekabr, 2018
Səudiyyə Ərəbistanı Türkiyəyə rədd cavabı verdi
10 Dekabr, 2018
Trampın impiçment məsələsi nəzərdən keçirilə bilər
10 Dekabr, 2018

İsmi-əzəm (Allahın ən böyük adı) hansıdır? İslam suallarda

10 Dekabr, 2018
Dəməşq aeroportuna hava hücumunun qarşısı alınıb
10 Dekabr, 2018
CNN Qaşıqçının ölüm qabağı dediyi son sözləri nəşr edib
8 Dekabr, 2018
Dağıstanda İŞİD-çi məhv edildi
8 Dekabr, 2018
Tramp: "Tillersonun dövlət katibi vəzifəsini icra etməsi üçün zehni bacarığı yox idi"
8 Dekabr, 2018

Qəzzada İsrail hərbçiləri ilə toqquşmalarda 33 fələstinli yaralanıb

8 Dekabr, 2018

Azərbaycan neft hasilatını 20 min barel azaldacaq

7 Dekabr, 2018

Ermənistanın sabiq prezidenti yenidən həbs olunacaq

7 Dekabr, 2018

BMT: Bəşəriyyətin yarıdan çoxu internet istifadəçisidir

7 Dekabr, 2018
Gəncə hadisələri ilə bağlı həbs edilən 11 nəfərin məhkəməsi başlayır
7 Dekabr, 2018

Yəmən danışıqları ərəfəsində Səudiyyə koalisiyası irimiqyaslı hücuma keçib

7 Dekabr, 2018

Bəzən qeyri-peşəkarlar kitab yazmaq fikrinə düşürlər – ilahiyyatçı

7 Dekabr, 2018

"Taliban" silahlılarının hücumu nəticəsində 14 hərbçi ölüb

XƏBƏRARXİVİ
«Dek.2018»
Be.Ça.Çə.Ca.Cü.Şə.Ba.
     12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31      
© 2018 Saytın materiallarından istifadə edərkən xahiş edirik www.ISLAM.az saytına istinad edəsiniz.
Copyright 2002-2016, Dini Araşdırmalar Mərkəzi, Bütün hüquqlar qorunur www.islam.az
Arzu və istəkləriniz üçün admin@islam.az
  SpyLOG Saytı düzəldib: 313wb.com