İŞİD-in kökü niyə kəsilmir?

Suriya ordusu ölkənin cənubunda İordaniya və İsrail sərhədində sonuncu məntəqəni, İŞİD-in nəzarətində olan Tasil rayonunu da azad edib. Hazırda hökumət qüvvələri cənub sərhədlərinə tamamilə nəzarət edir. İndi əməliyyatlar qismən Dəra bölgəsinə yaxın Suveyda rayonundakı İŞİD mövqelərinə qarşı aparılır. Hansı ki, ötən həftə məhz Suveyda əyalətində İŞİD qəflətən kəndlərə hücum edərək genişmiqyaslı terror aktı törətmişdi.

Qeyd edək ki, iyulun 25-də İŞİD-in Suveyda rayonunda törətdiyi terror aktları nəticəsində 246 nəfər ölüb. Terror təşkilatı 20 qadın və 16 azyaşlını girov götürüb. Ötən gün isə Dəməşqin şimalında Dumeyr hərbi bazası yaxınlığında hökumət qüvvələrinə hücum təşkil edən İŞİD silahlıları ərazinin təhlükəsizliyinə cavabdeh olan general-mayor Nədim Əsəd və 10-dan artıq hərbçini öldürüb.

İŞİD-in bu şəkildə qəfil peyda olması yeni hadisə deyil, necə deyərlər, heç kimdə təəccüb doğurmur. İŞİD yarandığı gündən bu cür qəfil hücumları ilə “məşhurlaşıb”. Hiss olunur ki, Suriyada son zamanlar hökumətin ciddi basqıları ilə üzləşən qruplaşma bir növ qisas aksiyaları təşkil edib. Bu ilin əvvəlində İraqın Anbar vilayətində, daha sonra Kərkükdə qisas aktları törədildi. Bunun da əsas səbəbi həm öz tərəfdarlarını ruhlandırmaq, hələ tamam sıradan çıxmadığını göstərmək, həm də düşmənlərini sarsıtmaq, insanlarda qorxu hissi yaratmaqdır.

Ancaq bu hücumların doğurduğu əsas sual ondan ibarətdir ki, dünyanın az qala bütün ölkələrinin səfərbər olduğu, böyük hərbi koalisiyaların qurulduğu İŞİD-i sıradan çıxarmaq mümkün olmur. Hətta böyük şəhərləri itirən, dalbadal məğlub olan qruplaşma yenidən meydana çıxa bilir.

Bu meydanaçıxmalar isə İŞİD tarixində çoxdur. 2004-cü ildə İraqın ABŞ ordusu tərəfindən işğalına qarşı mübarizə məqsədilə “əl-Qaidə”nin İraq qolu olaraq yaranıb, ikinci dəfə isə Suriyada 2011-ci ildə peyda olub və bu dəfə B.Əsəd ordusuna qarşı savaşıb. Ancaq az sonra qruplaşma tutduğu ərazilərdə dövlət yaratdığını bəyan edib və ardınca İraq və Suriyada böyük əraziləri, Mosul, Raqqa kimi böyük şəhərləri işğal ediblər.

2017-ci ildə Mosul şəhəri İŞİD-dən geri alınıb və noyabrda qruplaşmanın ləğv edildiyi elan olunub. Ancaq bundan sonra məlum olub ki, İŞİD artıq “yer altına” çəkilib və terror hücumları və sui-qəsdlər həyata keçirir. Qruplaşmanın daha əvvəl İraqda məğlub olduqdan sonra İŞİD-in digər “filialları” olan Liviyada Benqazi şəhəri yaxınlığı, Misirdə Sina yarımadası, Yəməndə, Əfqanıstanda və Nigeriya kimi ölkələrə “daşınacağı” proqnozlaşdırılsa da, qruplaşma hələ də İraqda varlığını qoruyub saxlayır. Çox güman ki, İŞİD və onu idarə edənlər yenidən üzə çıxmaq üçün növbəti xaos dövrünü gözləyir. Buna qədər isə vaxtaşırı olaraq “varlıqlarını” qanlı formada İraqa və bütün dünyaya xatırladırlar.

İŞİD və bənzər silahlı qrupların ortaya çıxması və hər dəfə ağır zərbə aldıqdan sonra toparlanıb ortaya çıxması, güc qazanması ilk növbədə ölkələrdəki siyasi şərtlərlə izah olunmalıdır. Çünki birincisi, inqilab başlayan ölkələrdə uzun illər davam edən avtoritar rejimlər siyasi institutları məhv etdiyi üçün (yalnız Tunis və Misirdə qismən də olsa siyasi partiyalar və QHT-lər qalırdı) başlayan inqilabi proseslərin fonunda yaranmış təşkilatlanma boşluğunda radikal islamçılar ortaya çıxdılar.

Həm Liviyada, həm də Suriyada hakimiyyətə qarşı silahlı müxalifətə xarici ölkələr də dəstək verdi və nəticədə daha fəal və bu hadisələrə “müqəddəs cihad” kimi yanaşan islamçı qrupların sayı və gücü sürətlə artdı. Çünki həmin vaxt Qərb dövlətləri də diktatorların devrilməsi üçün silahlı müxalifətə - dinə yanaşmasından asılı olmayaraq - dəstək verdi. Qərb yalnız iş-işdən keçəndən sonra radikal islamçı qrupların fərqində oldu, onda isə artıq gec idi.

Məsələ ondadır ki, radikal islam amili müsəlman ölkələri üçün həmişə aktual problem olub. Çünki sosial ədalətsizliyin, yoxsulluğun, avtoritarizmin mövcud olduğu yerdə istər-istəməz alternativ güc özünü fəda etməyə hazır olan siyasi İslam olub. Siyasi iştirakdan, özünü təsdiqləmək imkanından, normal şərtlərdə həyatını yaşamaqdan məhrum qalan müsəlmanların (xüsusən də gənclər) üz tutacağı ünvan radikal qruplardır. Bu “təcrübəni” ötən əsrin 60-70-ci illərində Əfqanıstanda başlayan müharibədə ortaya çıxan “əl-Qaidə” nümunəsi təsdiqləyib.

Hər nə qədər maddi maraq, macəraçılıq elementləri olsa da, nəticə etibarı ilə bu tip təşkilatların mayasını barışmaz, radikal mübarizə ideyaları təşkil edir. Bu ideyalar isə avtoritar ölkələrdə daha yaxşı cücərir.

Kənan Rövşənoğlu

musavat.com



Yerləşdirilib:3 Avqust, 2018  13:15, ]]>Çap]]>
 
Bu bölmədə:

Adınız |
Mətn
Captcha
|
Captcha
SONXƏBƏRLƏR
16 Oktyabr, 2018

KİV: Türkiyəli müstəntiqlər Camal Qaşıqçının öldürüldüyünə dair dəlillər əldə edib

16 Oktyabr, 2018

Yəməndəki azı 2.2 milyon uşaq aclıqdan əziyyət çəkir -UNICEF

16 Oktyabr, 2018

İran oğurlanan 14 sərhədçisi barədə bəyanat verib: Daxildən xəyanət olub

16 Oktyabr, 2018

Silahlılar 14 iranlı hərbçini qaçırıblar

16 Oktyabr, 2018

Zifaf gecəsi canlı yayında! Niyə də yox?! İynə

16 Oktyabr, 2018

İŞİD 130 ailəni girov götürdü

16 Oktyabr, 2018

Muhəmməd ibn Əbubəkr İmam Əlinin (ə) tərəfdarı olmuşdurmu? İslam suallarda

16 Oktyabr, 2018
Səudiyyə Ərəbistanının qırıcısı qəzaya uğrayıb
16 Oktyabr, 2018
Ermənilər atəşkəs rejimini 29 dəfə pozublar
15 Oktyabr, 2018
İran nefti üçün yeni alıcılar tapdı
15 Oktyabr, 2018
Səudiyyə Ərəbistanı ABŞ və Britaniyaya xəbərdarlıq etdi
15 Oktyabr, 2018

Həzrət Rüqəyyənin ziyarətgahı təmirdən sonra zəvvarların ixtiyarına verilib FOTO

15 Oktyabr, 2018

Qolları sındırılan səhabə. Kərbəladan səhnələr - 4

15 Oktyabr, 2018

İraqda içməli sudan zəhərlənənlərin sayı 111 min nəfərə çatıb

15 Oktyabr, 2018

Evdə ailə üzvləri ilə birlikdə camaat namazı qılmaq üçün ən azı neçə nəfərin namaza qatılması lazımdır? İslam suallarda

15 Oktyabr, 2018
Tramp Ağ evin bəzi əməkdaşlarına etibar etmədiyini deyib
15 Oktyabr, 2018
Ermənilər atəşkəs rejimini 28 dəfə pozub
13 Oktyabr, 2018

Atlantik okeanı sahillərində dünyanın ən hündür məscidi FOTO

13 Oktyabr, 2018
Pentaqon məlumatlar bazasının sındırıldığını açıqladı
13 Oktyabr, 2018

Bəni-İsrail sözünün mənası nədir? İslam suallarda

13 Oktyabr, 2018
Tramp keşiş Bransonun azadlığa buraxılmasından danışdı
13 Oktyabr, 2018

Türkiyə ABŞ-a səudiyyəli jurnalistin qətlinin sübutlarını təqdim edib

12 Oktyabr, 2018

Qəzzada İsrail hərbçiləri ilə toqquşmalarda 6 fələstinli ölüb

12 Oktyabr, 2018
Türkiyədə casusluqda ittiham olunan amerikalı keşiş azadlığa buraxılıb
12 Oktyabr, 2018

Səudiyyə Ərəbistanı reallıqları: şahzadələr itkin düşüblər

12 Oktyabr, 2018

BƏƏ səfiri İsrailə dəstək verən toplantıya qatılıb

12 Oktyabr, 2018
ABŞ-ın daha bir ştatında ölüm hökmü ləğv edilib
12 Oktyabr, 2018

"Rəhman" surəsində Allah iki şərqin və iki qərbin Rəbbi adlandırılır. Bunun izahı nədir? İslam suallarda

XƏBƏRARXİVİ
«Okt.2018
Be.Ça.Çə.Ca.Cü.Şə.Ba.
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031    
© 2018 Saytın materiallarından istifadə edərkən xahiş edirik www.ISLAM.az saytına istinad edəsiniz.
Copyright 2002-2016, Dini Araşdırmalar Mərkəzi, Bütün hüquqlar qorunur www.islam.az
Arzu və istəkləriniz üçün admin@islam.az
  SpyLOG Saytı düzəldib: 313wb.com